De Salzburger Dom, een Kerk van Roomse allure
Salzburg wordt niet geheel ten onrechte dikwijls het Rome van het noorden genoemd. Dat zegt veel over de macht die de plaatselijke aartsbisschoppen hadden over spirituele en aardse zaken. Het grootste bewijs daarvan is De Salzburger Dom. Het schip heeft een lengte van meer dan 100 meter en biedt plaats aan meer dan 10.000 gelovigen. Nog indrukwekkender dan de omvang zijn de rijke versieringen die de architectuur opluisteren. De dom is het middelpunt van een historisch gebouwencomplex en een springlevende geloofsgemeenschap. Dit is een plek waar je lang kunt ronddwalen en je je blijft verwonderen.
De twee torens en voorgevel van de Salzburger Dom, foto door Leonhard Lenz.
Benieuwd in welk hotel je tijdens je reis naar Salzburg zult verblijven? Bekijk alvast het aanbod.
Wat is er te doen en te zien?
Het mooiste zicht op de barokke gevel heb je vanaf de Domplatz, een rechthoekig plein met bebouwing aan iedere zijde. Je vindt er onder andere de residentie van de aartsbisschoppen en een standbeeld van Maria. Ze vallen echter in het niet bij de imposante Salzburger Dom met zijn twee torens van 81 meter hoogte. De op de gevel drie vermelde jaartallen 774, 1628 en 1959 herinneren aan de afsluiting van de belangrijkste bouwfases en de inwijdingsceremonies die daarop volgden.
Op de begane grond staan vier beelden. Het zijn onder andere de heiligen Rupert en Virgilius. Zij stonden aan de oorsprong van de plaatselijke geloofsgemeenschap in Salzburg. Ook is hier plek voor de twee aartsbisschoppen die een cruciale rol speelden tijdens de bouw van deze Dom. Op de balustrade bevinden zich beelden van de vier evangelisten; Lucas, Mattheus, Markus en Johannes. Als je naar binnen gaat door een van de drie toegangen, loont het de moeite om de poort goed te bekijken; van links naar rechts hebben ze de thema’s geloof, liefde en hoop.
Het interieur
Een van de eerste dingen die direct opvallen als je het schip in loopt zijn de zeventiende eeuwse plafondschilderingen op 32 meter hoogte; ze zijn gemaakt door Donato Mascagni en Ignazio Solari uit Ramponio Verna in het noorden van Italië. Het lijden van Christus is zichtbaar in vijftien grote afbeeldingen. Tien kleinere afbeeldingen laten fragmenten uit zijn leven zien, waaronder de bruiloft in Kana. Ook het weelderige stucwerk dat ranken en engeltjes uitbeeldt is het werk van Italiaanse ambachtslieden. De noordelijke rij kapellen staat in het thema van de evangeliën. De zuidelijke toont beelden uit het leven van heiligen.
De koepel van de Salzburger Dom, foto door Werner100359 (CC BY-SA 4.0).
Boven de kruising van het schip en het dwarsschip bevindt zich de koepel. Daar helemaal bovenin zie je een duif die de heilige geest symboliseert. Daaronder bevinden zich twee rijen met acht scènes uit het oude testament. De vier evangelisten staan daar weer onder vastgelegd. De wapenschilden behoren toe aan de bisschoppen die de Salzburger Dom hebben gewijd. Je zag hun beelden al bij de ingang. In het dwarsschip is er aan de noordzijde onder andere aandacht voor Franciscus van Assisi. Aan de zuidkant draait het voor een belangrijk deel om Maria.
Objecten
Het tinnen doopvont dat zich aan de noordkant bevindt, heeft een inscriptie die zijn functie en herkomst toelicht. Vrij vertaald luidt die:
“Ik ben een vat van koper. Ik wis de zonden uit. Door mij vindt de ware reiniging plaats in het heilige bad. Wat bij de doop wordt gewassen, wordt volledig gereinigd. Meester Heinrich heeft mij geschapen op de Dag des Heren 1321.”
Op de zijkant zie je afbeeldingen van grotendeels plaatselijke heiligen, bisschoppen en abten. De leeuwen waarop het bekken rust zijn ouder dan het vont; ze komen uit de tweede helft van de twaalfde eeuw. De deksel komt daarentegen uit 1959.
Halverwege het schip staat de preekstoel. De marmeren basis loopt aan de bovenkant uit in vier symbolische weergaven van de evangelisten: Marcus (leeuwenkop), Lucas (stierenkop), Matteüs (mensenhoofd) en Johannes (adelaarskop). De preekstoel zelf is versierd met zeven bronzen afbeeldingen met scènes uit het leven van Jezus Christus.
Interieur van de Dom, foto door Zairon (CC BY-SA 4.0).
Er staan maar liefst zeven orgels in de Salzburger Dom. Ze werken onafhankelijk van elkaar. Het hoofdorgel is gebouwd in 1988. De rest is ouder, maar wel grondig gerestaureerd in de jaren negentig. Als je je afvraagt waarom er zoveel orgels staan, weet dan dat er veel barokmuziek bestaat die op meerdere orgels dient te worden uitgevoerd. De kerkklokken stammen net als de Salzburger Dom zelf uit de zeventiende eeuw. De grootste ervan heet de Salvator Glocke en is na een klok in Wenen de grootste van Oostenrijk.
Meer kerkelijke schatten
De Salzburger Dom is slechts een onderdeel van het grote geheel dat de stad zijn Romeinse allure geeft. Meer sporen van de eeuwenoude macht, kunst, architectuur en muziek vind je in de directe omgeving. Allereerst is er de residentie van de aartsbisschoppen. De pronkkamers zijn zeer bezienswaardig, al is het alleen maar omdat Wolfgang Amadeus Mozart hier als zevenjarige optrad. Ook is dit de plek waar voor het eerst een opera ten noorden van de Alpen werd opgevoerd. Eveneens bijzonder is de Dombogenterasse, die een weergaloos uitzicht biedt over het barokke centrum van Salzburg.
Voor beeldende kunst en bijzondere voorwerpen kun je een bezoek brengen aan de Residenzgalerie, het Dommuseum, de Kunst- en Wunderkammer of het Museum St. Peter. Hier kun je naast Nederlandse en Italiaanse meesterwerken uit de zes- tot negentiende-eeuwse schilderkunst ook liturgische voorwerpen, muziekinstrumenten en rariteiten bewonderen.
Kies de snelle ICE of de Nightjet die 's nachts rijdt. Prijzen bij NS International vanaf slechts €38.
_01.jpg){kind=link}
Geschiedenis van De Salzburger Dom
Terug naar de op de gevel vermelde jaartallen (774, 1628 en 1959) die de belangrijkste mijlpalen in de bouw van de Salzburger Dom markeren: Op 25 september van dat eerstgenoemde jaar wijdde abt en bisschop Virgilius de eerste kerk. Deze was toen al 70 meter lang en daarmee was hij tot het begin van de negende eeuw de grootste kerk ten noorden van de Alpen. Rond het jaar 1000 kwamen daar nog twee torens bij aan de westzijde. Na een brand in de twaalfde eeuw volgde een ingrijpende restauratie waarbij aan de zijkanten twee rijen met kapellen werden toegevoegd. Het hierboven beschreven doopvont stamt uit diezelfde periode.
De Salzburger Dom in 1831, schilderij door Rudolf von Alt.
De Romaanse kathedraal brandde af aan het einde van de zestiende eeuw. Dat was begin zeventiende eeuw reden voor de toenmalige aartsbisschop om het hele pand te laten slopen. Wat aansluitend verrees was de compleet nieuwe barokke kerk naar Italiaans voorbeeld die nu de stad siert. De inwijding vond plaats in het middelste van de drie op de gevel genoemde jaartallen. Dat er nog een derde jaartal op de gevel staat heeft te maken met een noodzakelijke restauratie van de koepel na een bombardement in de Tweede Wereldoorlog.
Openingstijden en toegangsprijzen
Van maandag tot en met zaterdag staan de deuren open voor bezoekers vanaf 8 uur ‘s ochtends. Op zon- en feestdagen is dit vanaf 13 uur. De deuren sluiten, afhankelijk van het seizoen, om 17 uur, 18 uur of 19 uur. Er vinden regelmatig concerten in de Salzburger Dom plaats, waaronder ook matineevoorstellingen.
Het is niet mogelijk gratis naar binnen te gaan. Volwassenen betalen € 8 voor het meest eenvoudige entreekaartje, kinderen € 3. Dat is exclusief een audiogids en zonder concert. Wil je de Salzburger Dom bezoeken samen met een gids, dan reserveer je dit het beste van tevoren. Vooral tijdens het drukke seizoen zijn de rondleidingen namelijk snel volgeboekt. Reserveren is mogelijk via deze pagina over Salzburg op GetYourGuide.
TIP: Bezoek je behalve de Dom van Salzburg ook nog andere bezienswaardigheden? Overweg dan de Salzburg Card. Vanaf € 35 heb je dan toegang tot de meeste bezienswaardigheden van de stad en reis je ook nog eens gratis met het openbaar vervoer.
Kaart en bereikbaarheid
De Salzburger Dom staat pal in het historische centrum van Salzburg en is op de kaart aangegeven met de letter A. De kerk staat meteen in de buurt van andere bezienswaardigheden, zoals de burcht Hohensalzburg (B), Stift Nonnberg (C) en Stift St. Peter (D).
Vanaf het station loop je er in een half uur naar toe via een fraaie route langs de rivier de Salzach en het huis waar Wolfgang Amadeus Mozart heeft gewoond. Zolang je je blik houdt op de Festung Hohensalzburg kun je eigenlijk amper verdwalen. Met de bus of met de fiets leg je dezelfde afstand in een kwartier af. Voor als je met de auto komt; parkeren kan bij het station, maar er zijn ook andere parkeergarages in de stad. Contipark Parkplatz Basteigasse ligt het dichtst bij de Salzburger Dom en is 24 uur per dag geopend.
Benieuwd in welk hotel je tijdens je reis naar Salzburg zult verblijven? Bekijk alvast het aanbod.
Verder lezen
Behalve de hierboven al genoemde attracties in de directe nabijheid van de Dom, is er in de stad nog veel meer te beleven. Kijk voor een volledig overzicht op de pagina over Salzburg.
Deze tekst is een bijdrage van Harry Wibier. Kijk gerust eens op zijn eigen website Dolm. Daar schrijft hij over de prehistorie, kunst en tal van andere zaken.