De Schlossberg van Graz, een stadse berg om te ontspannen

Midden in de stad Graz bevindt zich een 123 meter hoge heuvel. Het is de Schlossberg. Ondanks die naam is er geen slot te bekennen, want dat werd in de negentiende eeuw afgebroken. Toch is het in historisch opzicht een interessante plek om te bezoeken. Je hebt er namelijk een indrukwekkend uitzicht over monumenten van de stad Graz. Bovendien vind je er verschillende kleinere bezienswaardigheden, die in enkele gevallen nog dateren uit de tijd van het oorspronkelijke kasteel. Het geheel is in essentie een rijk ingericht park op hoogte. Als je hier niet hebt gewandeld, is je bezoek aan Graz niet compleet.

De Schlossberg van Graz, foto door Ralf Roletschek (CC BY-NC-ND).

Wat is er te doen en te zien?

De beklimming van de 260 treden tellende trap naar de top van de Schlossberg is een belevenis op zich. Er bestaan twee alternatieven. Het eerste is de Schlossbergbahn, een treintje dat voert over een traject uit 1894. Plaatselijk heeft dat een stijgingspercentage van 60%. Ook kun je kiezen voor de Schlossberglift. Eenmaal boven kun je rondwandelen en wegkijken over de rode daken van de huizen in Graz. Het geheel maakt een betrekkelijk ongerepte indruk, met name door de rotsen en de aanwezigheid van beuken, iepen en essen. Ook zie je er veel klimop. In totaal komen er zo’n vijftig vogelsoorten voor, waaronder de bosuil en de torenvalk. De Schlossberg is eveneens het leefgebied van vossen en dassen.

De Schlossbergbahn, foto door Penguin9 (CC BY-SA 4.0).

Voorzieningen

Op de berg bevinden zich voldoende faciliteiten om meerdere uren te kunnen verblijven. Zo zijn er eetgelegenheden en openbare toiletten. Voor kinderen is er een speeltuin, maar waarschijnlijk geven zij de voorkeur aan de enorme indoor glijbaan die zich om liftschacht wentelt. Hij overbrugt een hoogte van 64 meter en heeft een lengte van 170 meter. Het duurt 40 seconden om naar beneden te glijden. Op dezelfde plek bevindt zich een 4D-bioscoop. Daar kun je een tien minuten durende film over Graz zien. Terwijl je over de stad lijkt te vliegen beweegt je stoel en waait er wind langs je oren.

Torens en andere bouwwerken

Lopend tussen het groen op de Schlossberg kom je meerdere bezienswaardigheden tegen die uitnodigen tot een kleine pauze. Het zijn er te veel om hier allemaal in detail te behandelen. Enkele van de hoogtepunten zijn:

• De Uhrturm is een markant oriëntatiepunt en een van de oudste gebouwen van de stad Graz. De basis dateert uit de dertiende eeuw. Deze klokkentoren is een van weinig overgebleven onderdelen van het oude slot. 
• De Grosse Zisterne is een bassin met een diepte van zestien meter uit de zestiende eeuw. Er past 900.000 liter regenwater in. Tegenwoordig maakt de brandweer er gebruik van. Het meest zichtbare deel is een smeedijzeren prieel uit 1897.
• De naam van de Schlossbergbühne Kasematten of Kasemattenbühne is afgeleid van het keldergewelf van het voormalige kapiteinshuis van het kasteel. Deze kazemat vormt de basis voor een toneel.
• De Glockenturm is een achthoekige toren uit de zestiende eeuw met een hoogte van 34 meter. De grote klok die erin huist weegt bijna vijfduizend kilo.
• De Stallbastei is een enorm bastion uit de zestiende eeuw met twintig meter hoge muren. De enig overgebleven toren is de Luntenturm. Oorspronkelijk diende dit gebouw als stal, maar tegenwoordig vind je er het Museum Schlossberg. Je kunt er kennismaken met de rijke geschiedenis van deze wonderlijke heuvel.

Behalve bovengenoemde bezienswaardigheden kun je op de Schlossberg onder andere nog kijken naar een Chinees paviljoen, meerdere monumenten en standbeelden, een 94 meter diepe put en de fundamenten van een oude kapel.

De Uhrturm van Graz, foto door C.Stadler/Bwag (CC BY-SA 4.0).

Geschiedenis van de Schlossberg

Archeologische vondsten laten zien dat deze plek al in de achtste eeuw voor Christus werd bewoond. De eerste aanzet van het kasteel stamt uit de twaalfde eeuw. Graz dankt er zijn naam aan; ‘gradec’ is het Sloveense woord voor een klein kasteel. Uitbreidingen volgden in gotische- en renaissancestijl. Deze leverden een onneembare vesting op die met name in de strijd tegen de Turken van doorslaggevend belang was. Napoleon Bonaparte kon het in 1809 alleen in handen krijgen door te dreigen met de gedeeltelijke vernietiging van Wenen. Vervolgens gaf hij opdracht de burcht af te breken. De burgers van Graz moesten een losprijs betalen om de Uhrturm en de Glockenturm te sparen.

Bovenop de berg lag ooit een burcht, tekening uit 1825 door J. F. Kaiser.

Vanaf 1839 veranderde de heuvel in een romantische tuin met wandelpaden en geïmporteerde planten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog groeven dwangarbeiders een omvangrijk netwerk van tunnels in de heuvel. Deze deden dienst als commandopost, schuilkelder en ziekenhuis. Tegenwoordig vind je daar onder andere de indoor glijbaan.

Openingstijden en toegangsprijzen

De Schlossbergbahn rijdt doordeweeks van 9.00 tot 24.00 uur. Op vrijdag en zaterdag is dat zelfs twee uur langer. Volwassenen betalen voor een kaartje € 3,10. Kinderen kunnen mee voor € 1,60. Senioren en jongeren krijgen eveneens korting. Daarnaast bestaan er voordelige mogelijkheden voor een dagkaart of een combinatieticket met de Schlossberglift. In het laatste geval kun je met het treintje omhoog en met de lift omlaag, of vice versa. Een enkele reis met de lift is goedkoper dan een enkele reis met de Schlossbergbahn. Meer informatie over beide mogelijkheden staat op deze website.

Voor € 7,60 kun je de indoor glijbaan bezoeken. De entreeprijs voor 4D film bedraagt € 6,00. Een combiticket kost € 9,00. De glijbaan heeft een eigen website. Wat betreft het museum, hier kunnen kinderen gratis naar binnen. Volwassenen betalen € 5,00. Op de website van het museum lees je er meer over.

Bereikbaarheid van de Schlossberg

Op de kaart hierboven staat het dalstation (A op de kaart) en het bergstation (B) van de Schlossbergbahn aangegeven. Bij C vind je de Uhrturm en bij D het museum. De meeste overige attracties liggen rondom het museum

Vind je vakantiehuisje

Bekijk het uitgebreide aanbod via Booking.com. Ze regelen bijna altijd de laagste prijs voor je.

Vanaf het station loop je in iets meer dan een half uur naar de Schlossberg. Ga naar rechts als je met je rug naar de treinen staat en sla dan linksaf de Annenstrasse in. Het kan eigenlijk niet missen, aangezien je de berg al van verre ziet liggen. Het openbaar vervoer volgt dezelfde route. Je kunt onder andere lijn 58 of 63 nemen. In Graz bevinden zich meerdere parkeergarages. De Gigasport Tiefgarage ligt het dichtst bij het treintje en de lift van de Schlossberg. Je vindt hem aan de Kaiser-Franz-Josef-Kai 14, vlak aan de rivier de Mur. Hij is 24 uur per dag geopend.

Deze tekst is een bijdrage van Harry Wibier. Kijk gerust eens op zijn eigen website Dolm. Daar schrijft hij over de prehistorie, kunst en tal van andere zaken.